پنج شنبه ۲۷ مهر ۹۶ - October 19, 2017

کدخبر : 683
پنج شنبه ۲۱ شهریور ۱۳۹۲ - ۲۱:۳۷

مشکلات نظام آموزش و پرورش و راهکارهای رفع آن

سیروس حسین پور
معرفی:سیروس حسین پور،کارشناس مدیریت برنامه ریزی آموزشی و کارشناس ارشد علوم ارتباطات و دارای سوابق طولانی در سیستم آموزش و پرورش و آموزش عالی است.از جمله سوابق اجرایی وی می توان به موارد ذیل اشاره کرد:رئیس آموزش وپرورش ازسال۷۶تا۸۳،رئیس شورای جذب اداره آموزش وپرورش به مدت ۶ سال،رئیس کمیسیون خاص اداره آموزش وپرورش به مدت ۶ سال،رئیس ستاد غدیرآموزش وپرورش به مدت ۳سال،رئیس ستاد امتحانات آموزش وپرورش به مدت ۶ سال،رئیس ستاد اعتلا وتعمیق تربیت اسلامی در مراکز آموزشی به مدت ۳ سال،دبیر وقائم مقام ریاست شورای آموزش وپرورش به مدت ۷ سال،رئیس شورای برنامه ریزی سازمان دانش آموزی به مدت ۳ سال،رئیس ستاد تکریم وبزرگداشت مقام معلم به مدت ۷ سال،مسئول هسته مشاوره شهرستان به مدت ۴ سال،رئیس ستاد فعالیتهای تابستانی به مدت ۷سال،مسئول ستاد بازگشایی مدارس وپروژه مهر به مدت۳ سال،عضو هیئت اجرایی انتخابات خبرگان رهبری درشهرستان سال۷۷ و…
درگذشته تصور بر این بوده که آموزش و پرورشی موفق است که دانش آموزان خروجی آن از سطوح بالای علم ودانش برخوردارباشند،اما امروزه مهارت(مهارت زندگی،مهارت حل مسأله،مهارت کنترل خشم)و همچنین نگرش به عنوان دو ضرورت مهم در آموزش و پرورش مورد توجه قرار گرفته است.بطوریکه حتی در گزینش افراد جهت مشاغل معلمی نیز باید به این سه عنصر توجه شود .
ژان هلک در باره اهمیت این نهاد در بعد جهانی چنین نظری ارائه داده است:”در یک تعریف گسترده توسعه منابع انسانی به آموزش و پرورش،حرفه آموزی و بهره گیری از استعدادهای انسان برای پیشرفت اقتصادی و اجتماعی مربوط می شود.بنا به تعریف طرح توسعه سازمان ملل متحد( undp)توسعه منابع انسانی از پنج منبع نیرو می گیرد.آموزش و پرورش،بهداشت و تغذیه،محیط زیست،اشتغال و آزادی سیاسی و اقتصادی”
البته این منابع انسانی به یکدیگر مرتبط بوده و به هم وابسته اند ، اما آموزش و پرورش شالوده و بنیان سایر منابع محسوب می شوند و حل این مشکلات و چالشهای موجود در ان به توسعه منابع انسانی جامعه می انجامد ، لذا بنا به ضرورت فوق به بررسی معضلات موجود به همراه راهکار مناسب و عملیاتی می پردازیم .
آموزش به معنای گسترده با هزاران مدیر ومعلم سرو کاردارد و در سوی دیگر میلیون ها دانش آموز را در بر می گیرد . و به مثابه مهمترین و گسترده ترین پایه های انسانی کشور به حساب می آید که سقف بلند اعتلاء، رشد و توسعه ، افتخار و مجد عظمت اسلامی و ملی بر ان استوار است .وجود ۹۱۷۱مدرسه ۴۳۴۴۰کلاس درس و ۹۹۵۲۴۱دانش آموز (۴۷۱۳۶۲ دختر و ۲۳۸۷۹۵ دانش آموز پسر )در سطح استان شاهدی بر این مدعا است .
مشکلات
در یک تقسیم بندی ساده و کلی مشکلات موجود به دو دسته درون سیستمی و برون سیستمی تقسیم می شوند که ابتدا به بررسی مشکلات برون سیستمی می پردازیم .
الف – مشکلات برون سیستمی :
۱- شاید تمام مشکلات برون سیستمی آموزش و پرورش را بتوان در یک عامل خلاصه نمود و آن وجود نگاه مصرفی به این وزارتخانه عظیم است .
۲- آلودگی هوا و گرمی هوا در بسیاری از استانهای کشور (بویزه در استان خوزستان )که منجر به کوتاهی تقویم آموزشی ( در مقایسه با سایر استانهای خوش آب و هوا و برخوردار )می گردد.
۳- مشکلات فرهنگی نظیر بی سوادی یا کم سوادی اولیاء و عدم مشارکت مناسب اولیاء و عدم مشارکت مناسب اولیاء در اداره مدارس ( بویژه تأمین مخارج مورد نیاز )
۴- کافی نبودن انگیزش تحصیلی دانش اموزان بدلیل جذبه های مادی مشاغل واسطه گری و خدماتی در سطح جامعه در مقایسه با ارزش تحصیل علم وادب
۵- خروج نیروهای کارامد و توانمند از استان بدلیل آلودگی هوا و گرمای هوا
۶- شغل معلمی بدلیل کاهش منزلت اجتماعی جاذبه خود را از دست داده لذا رشته دبیری آخرین انتخاب داوطلبان ورود به دانشگاه بوده و این موجب ورود نیروهای غیر کیفی به بدنه آموزش و پرورش می شود .
ب-مشکلات درون سیستمی :
محتوای آموزشی:کتابهای درسی:باتوجه به اینکه هرساله شاهد تغییرات درکتابهای درسی هستیم اما اغلب آنها مفاهیم گویایی برای دانش آموزان ندارند،مفاهیم بسیار انتزاعی وفرمول های پیچیده که دانستن انها هیچ ارتباط وتأثیری در زندگی بسیاری از دانش آموزان ندارد،آنهارا نقاد وتحلیل گر بار نمی آورندو کاربردی نیستند،واصولآکارهای علمی آزمایشگاهی وتحقیقاتی جایگاه بسیار اندک درموضوعات درسی دارد.
شیوه ها و روشهای تدریس:اصولآ نظام آموزشی غیرهدفمند که همواره شیوههای تدریس سنتی را سرلوحه کار خود قرار دهد معلم نقش محوری را در کلاس درس ایفا میکند و بیشتر مبتنی بر سخنرانی و استفاده از مهارتهای کلامی است و این عامل سبب میشود دانش آموزان درفرایند تدریس و یادگیری و ایفای یک نقش فعال فرصت مشارکت کمتری را پیدا کنند. دانش آموزان در این نوع سیستم صرفآ مطالب را حفظ میکنند و امتحان میدهند و مجالی برای بروز استعدادهای خلاق نمی یابد و به تدریج تحرک و پویایی خود را از دست میدهد.
منابع مالی محدود وکافی نبودن اعتبارات به نحوی که در سال تحصیلی گذشته عدم پراخت سرانه اداره را(بویژه در مناطق محروم) بامشکل مواجه نمود.
ناکارامدی درمانگاههای فرهنگیان .
مشکل مسکن فرهنگیان و مسائل معیشتی و رفاهی معلمان .
مدیریت سلیقه ای و غیر کارامد بجای مدیریت علمی و کارآمد .
بالا بودن تراکم کلاسی در بسیاری از مدارس بدلیل آماده نبودن بستر لازم برای تغییر نظام آموزشی ، همچنین تغییر نظام آموزشی ،همچنین کمبود نیروی انسانی ،کمبود کلاس درس .
ناهماهنگی های موجود بین ادارات آموزش و پرورش در اجرای قوانین ومقررات که بدلیل پایین بودن اطلاعات کادر اداری و تفسیر غلط برخی از آنان می باشد بعنوان نمونه می توان به اختلاف و ناهماهنگی بین احکام کارگزینی صادره اشاره نمود.
حذف مزایا با پذیرش مسئولیت اداری :درحال حاضر اگر فردی از همکاران آموزشی مسئولیتی رادر اداره بپذیرد بعضی از حقوق و مزایایی که به ایشان در رسته آموزشی تعلق د افراد غیر کیفی به بدنه سیتم ستادی می شود .
افزایش همه ساله نرخ ثبت نام در مدارس غیر انتفاعی که یقیناً چنین روندی خصوصی سازی منطقی را در آموزش و پرورش با مشکل روبه رو ساخته است .
صرف هزینه های کلان در بخش مدرسه سازی و عدم تناسب ان با سازو کارهای تعلیم وتربیت بویزه آنکه دستگاههایی چون شوراها ی اسلامی می توانند مددران مناسبی برای آموزش و پرورش در این زمینه باشند .
فقدان آیین نامه های نظارتی برای کاستن از مداخلات اجرایی .
عدم بهره مندی مناسب از تشکل ها و انجمن های علمی ، فرهنگی و گروههای آموزشی
تمرکز چاپ کتب درسی در دفتر تألیف و برنامه ریزی درسی کتب درسی و عدم توجه به نیازهای بومی در چاپ کتب درسی و…
راهکارها:
۱- استفاده از ظرفیت های موجود در جامعه نظیر شوراهای اسلامی و…… جهت حل مشکلات .
۲- تلاش در جهت تغییر و اصلاح نگاه به آموزش و پرورش که یک نگاه مصرفی است .(که به نظر اینجانب با مدیریت علمی ،خلاق و مشارکت جویانه بهتر محقق می گردد.)
۳- بهره مندی بیشتر از تشکلها و انجمن های علمی و فرهنگی بویژه گروههای آموزشی و درسی در کنترل و نظارت کیفیت آموزش و سازماندهی نیروی انسانی توسط گروههای آموزشی .
۴- تشکیل کمیته نخبگان در سطح ادارات ، استان ،کشور با دعوت از نخبگان ،محققین و مؤلفین فرهنگی و دعوت از افراد صاحب نظردرجهت شناسایی مشکلات وارائه راهکارهای خلاقانه وکاربردی .
۵- در محاسبه ارزشیابی دبیران نظرات شورای دانش آموزای یا انجمن اولیاء لحاظ شود .
۶- روش اداره جلسات روسای ادارات از روش سنتی به مدرنیته گرایش یابد و سایت علمی و تخصصی در این زمینه راه اندازی شود تا در مواقع دیگر سال نیز روسای ادارات ضمن ارتباط بهتر با یکدیگر از تجارب همدیگر استفاده مؤثر نمایند .
۷- استفاده از تجربیات با ارزش بازنشستگان فرهیخته و کارآمد با رویکردی تازه تحت عنوان طرح معلم یار که این معلمین بازنشسته با ارائه مشاوره تحصیلی و تربیتی به دانش آموزان یا سایر دبیران و یا مدیران کم تجربه نقشی مهم در تحقق اهداف سازمانی ایفا نمایند .
۸- تلاش در جهت ارتقای جایگاه و منزلت اجتماعی معلمین از طریق اعطای نشان به معلمینی که ۳۰ سال سابقه خدمتی داشته و به افتخا ر بازنشستگی نائل می شوند .
۹- ایجاد و توسعه آموزشگاههای علمی کاربردی توسط سایر نهادها و دستگاهها .
۱۰– انسجام بخشی به تلاشهای همکاران از طریق تدوین منشور اخلاقی آموزش و پرورش دردولترییس جمهور منتخب دکتر روحانی .
۱۱-تغییر در محتوای کتب درسی در جهت کاربردی نمودن محتوای آموزشی دروس و تشکیل کمیته های کاری استانی و وزارتی در این خصوص.
۱۲- تلاش جهت اجرای تدریجی برنامه های کلان آموزشی و آماده نمودن بستر لازم قبل از اجرای طرح .
۱۳-تشکیلکمیته های استانی – منطقه ای – مدرسه ای جهت اتخاذ راهکارهای عملیاتی برای تحقق اهداف تحول سند بنیادین توسعه و سیاستهای ابلاغی مقام معظم رهبری .
۱۴-خلق منابع مالی جدید در آموزش و پرورش .
۱۵- ایجاد معاونت رفاهی – معیشتی در وزارت متبوع برای پیگیری جدی مسائل معیشتی فرهنگیان .
۱۶-جایگزینی مدیریت علمی بجای مدیریت سلیقه ای .
۱۷-بالا بردن سطح آگاهی کارکنان اداری از قوانین ومقررات موجود .
۱۸- در ارزیابی بسیاری از برنامه های کلان آموزشی نظیر کتب درسی ، ارزشیابی کیفی ، تغییر نظام آموزشی توسط تولید کنند گان این طرح ها در آموزش و پرورش استفاده نشود بلکه از دانشگاههای معتبر یا دستگاههای خارج آموزش و پرورش استفاده نمود تا ارزیابی دقیقتری بدست آید .
۱۹-عدم حذف مزایا با پذیرش مسئولیت اداری .
۲۰- تبدیل درمانگاههای فرهنگیان به بیمارستانهای فرهنگیان .
۲۱-احداث خانه های سازمانی در کنار مجتمع های آموزشی
۲۲-ایجاد معاونت رفاهی – معیشتی در وزارت متبوع برای پیگیری جدی مسائل فرهنگیان
۲۳-تجهیز محروم به تجهیزات کمک آموزشی بویژه آموزش از راه تصویر و استفاده از آزمایشگاه ، کتابخانه ،و اینترنت سیار در مناطق روستایی و عشایری .ضرورت بازنگری در دستورالعملهای غیر مفید .
۲۴- حذف بوروکراسی اداری و پرهیز از موازی کاری
۲۵- راه اندازی شبکه مدرسه در جهت تلاش برای تغییر نگاه مصرفی به آموزش و پرورش و افزایش شأن و منزلت معلمی و مشارکت بیشتر جامعه در آموزش و پرورش.
۲۶- اختصاص مشاور به مدارس ابتدایی .(با توجه به شکل گیری شخصیت در این دوره)
۲۷-اجرای برنامه پیمان همیاری در زمینه آموزشی –تربیتی – رفاهی بین مدارس استان و مدارس استان با مدارس استانهای موفق .
۲۸- در نظر گرفتن اعتباری خاصافتخارات نظیر کلاسهای آمادگی المپیاد جهت دانش آموزان مستعد و حمایت مالی از طرح های دانش آموزی در جشنواره خوارزمی .
۲۹- تمرکز زدایی کاهش ساختار اداری غیر ضروری .
۳۰-تهیه حدود انتظارات جهت مدیران مدارس /معلمان مدارس /دانش آموزان /اولیاء به تفکیک دوره تقویتی .
۳۱-ثبت تجارب موفق معلمین (نظیر سناریو های آموزشی) در قالب کتاب کددار و تحصیلی وابلاغ آن در آغاز سال تحصیلی در قالب انعقاد قرارداد.
۳۲-اجرای طرح خیرین آموزشی در سطح کشور جهت دوره های ضمن خدمت و کلاسهای

Print Friendly

نظرات بسته شده است.